Opplakken en opspannen deel 1

Waarom opplakken of opspannen?
Het antwoord is vrij eenvoudig, we willen dat het werk glad en strak in de lijst zit, zonder storende glansvlakken door allerlei golvingen en bobbels. Om dit te kunnen bereiken, plakken of spannen we op.

Opplakken-opspannen kunnen we op verschillende ondergronden doen met verschillende lijmen en dat alles kan weer met verschillende techrieken. Zo is het mogelijk om papier, karton, pvc, textiel, mdf, aluminium, perspex, hard schuimen, geplastificeerd spaanplaat en ijzer als ondergrond te gebruiken. Voor al deze ondergronden staan even zovele lijmen ter beschikking, zoals stijfsel, twee-componenten-lijmen, contactlijmen (bisontix), klevende folies, houtlijm, celluloselijmen, gluton, smeltlijmen (hotseal), pa- en pvc-lijmen.

Maar voordat we aan de gang gaan, moeten we ons afvragen: gaan we plakken of spannen we het werk op. Misschien is de keus voor u vrij eenvoudig maar stelt u zichzelf eerst eens de vraag: mág u bet object wel opspannen of opplakken. Deze vraag wordt steeds moeilijker te beantwoorden.

Uw klant heeft eisen en u geeft vakkundig advies, hetgeen wil zeggen dat bij u de verantwoordlng ligt voor goed of fout. Geeft u goede adviezen, dan gaat het u als lijstenmaker ook goed met een goede klandizie. Geeft u een fout advies, dan kost u dat klanten en in het ergste geval krijgt u een proces aan uw broek. Dit laatste kan in veel gevallen het einde van het bedrijf betekenen.
.
Let wel: u kunt niet beter inlijsten dan de stand van de techniek op het moment van inlijsten. Dateer daarom uw werk. Punten van overweging:

1. voor wie lijst ik in: museum, verzamelaar, belegger, privé persoon
2. wat lijst ik in: moderne grafiek, oude grafiek, waardevolle grafiek, waardevolle originele posters, tekeningen, houtskool, aquarellen of krijt
3. wat is de reden van het inlijsten
4. gaat het om decoratie
5. wat zijn de eisen van de klant
6. zijn de eisen redelijk voor het in te lijsten object

Stijfsel voor poreuze ondergronden
Wat hebben we nodig:
1. Eukalin 3650
2. Stijfsel in plastic emmertje
3. Water
4. Grote kwast zonder metaal eraan
5. Schildersfladder
6. Staafmixer
7. Zeef
8. Plantenspuit
9. Karton

Moet u verantwoord plakken of heeft het object waarde, dan moet u zorgen dat de verlijming reversibel is en dat lijm in alle opzichten voldoet aan de eisen welke in de restauratiewereld gelden. Een dergelijke lijm is bijvoorbeeld dixtrine en stijfsel. Stijfsel is reversibel ook na jaren en jaren, het is neutraal en het richt geen schade aan

Aan stijfsel voegen we bij voorkeur 10% Eukalin 3650 toe, dit om de elasticiteit te verhogen. Afhankelijk van het te verlijmen onderdeel verdunnen we de stijfsel met water tot we een karnemelkachtige dikte over hebben. Hiermee plakken we dan het papieren object. Hoe sterker de stijfsel verdund is, hoe soepeler het object. Er moet wel zoveel vaste stof inzitten dat er voldoende kleefkracht is.

Hoe gaan we te werk:
Om te beginnen vochten we ons object in. Dan brengen we op het karton de stijfsel aan. Let op: op het moment van opleggen mogen er geen droge plekken zijn. Dan leggen we het object op de stijfsel en strijken dit met een borstel glad. Hierna legt u TST vlies, vloeipapier, karton en een glasplaat er op, u kunt er een emmer op zetten om het geheel te verzwaren. Het geheel kan nu drogen. Vergeet niet het vloeipapier regelmatig te verversen om het drogen te bevorderen.

Wanneer gebruikt u deze stijfsel. Bijvoorbeeld:
U heeft een oude, gescheurde prent, deze heeft waarde. Met scheur is het geen gezicht. Ook kent u wel de prentjes die, als je goed kijkt, zijn geplakt op een groter vel. Het prentje is meestal ter dikte van een vloeipapiertje. Deze prentjes kunt u uitstekend plakken met stijfsel zo dik als karnemelk.

Hoe doen we dat:
De ondergrond, dus het papier waar u op plakken wilt, vocht u in zodat het uitzet. Deze ondergrond legt u op TST vlies. Dan prikt u met een speld 4 gaatjes, dat zijn de punten van het op te plakken papiertje. Dan neemt u een

n ander stukje TST vlies en hierop legt u het prentje. Ook dit prentje vocht u in. Van het TST vlies knipt u een hoekje af zodat u de puntjes kunt zien als u het prentje met TST vlies omdraait. U strijkt nu het PRENTJE in met stijfsel, dan neemt u samen (dus met 2 personen) het prentje op en draait het om. De ene persoon positioneert het prentje, zodat u het aan één zijde op uw ondergrond kan laten zakken. De ander houdt de rest van de prent vrij. Met de schildersfladder strijkt u nu het prentje glad op de ondergrond. Na het geheel met de borstel aangewreven te hebben, verwijdert u het bovenste TST vlies, nu kunt u beoordelen of het geheel naar wens is gegaan.

Bent u niet tevreden, dan doet u bet geheel in een bak warm water om het te scheiden en herhaalt u de handelingen. Bent u wel tevreden, dan doet u er een schoon stukje TST vlies, vloeipapier en karton op, glasplaat erop en drogen.
Let op!!! Vloeipapier regelmatig verversen door droog vloeipapier.

Tip:
1. Werk schoon, gebruik geen gereedschap met metalen eraan maar hout of plastic.
2. Zorg dat u altijd stijfsel in huis hebt.
3. Het rustig drogen duurt lang. Neem tenminste 1 week de tijd alvorens in te lijsten.

Plakken met behulp van een rollenpers
Wat hebben we nodig:
1. een rollenpers
2. diversen folies
3. een schrapertje
4. een doek
5. een werkbank
6. een ondergrond om op te plakken

Het gebruik van rollen kent vele voordelen ten opzichte van handverwerking, maar ook nadelen.

Eén van de voordelen: u kunt de onderdelen met een constante druk aanbrengen, er blijft geen lucht achter waardoor blazen kunnen ontstaan. De te plakken voorwerpen dienen echter glad en viak te zijn zonder inwendige spanningen. Een gegolfde poster die u opplakt, zal ergens gaan plooien als u geen extra voorzorgen neemt. En een door de wals eringeperste plooi krijgt u niet meer glad.

Een ander voordeel van rollenpers is dat u snel kunt werken. Een poster opplakken is in enkele minuten gebeurd en u kunt bij gebruik van folies direct inlijsten. Er is bij gebruik van koudfolies geen opwarmtijd, de wals staat altijd klaar en kan op ieder moment gebruikt worden.

Nog een voordeel is dat de rollenpers qua formaat maar één nadeel kent en dat is de breedte. De breedte is de enige beperking wat betreft het formaat, de lengte is immers onbeperkt. Uw ruimte geeft de lengtebeperking. Formaten van 40 x 460 cm kunnen zonder probleem geplakt worden en als u een wals heeft van 120 cm breed, dan kunt u bijna alles plakken.
Door de constante druk leent de rollenpers zich uitstekend voor het aanbrengen van allerlei mat- en glansfolies. De hoogste glansgraad wordt dan ook met de rollenpers verkregen.

Misschien heeft u allemaal wel eens een wereldkaart van de KLM binnen gehad opgevouwen tot het formaat A4, met het verzoek om deze op te plakken zodat hij mooi glad is. Natuurlijk kan dat, zegt u. U gaat aan de gang, strijkt de vouwen glad en plakt de kaart op. Mooi glad zit hij er op, u bent zelfs trots zo mooi als alles gelukt is. U zet hem weg want de klant komt pas tegen het einde van de volgende week. Na een aantal dagen wil u de kaart aan iemand laten zien. Als u hem dan pakt, valt het u op dat alle vouwen omhoog staan, en dat u zo deze kaart niet kan afleveren.

Wat nu te doen? U heeft twee mogelijkheden:
1e: de kaart losmaken van de ondergrond
2e: een nieuwe kaart kopen (als deze mogelijkheid er is), omdat dat eenvoudiger en goedkoper is dan de eerste oplossing

Hoe had U dit kunnen voorkomen?
U had de kaart open moeten vouwen en invochten, waarna u hem tussen TST vlies, vloeipapier, karton en glasplaten had laten drogen. De vezels van het papier hebben zich dan opnieuw gestrekt en als de prent droog is, kunt u hem zonder spanningen opplakken en zal u trots zijn op het resultaat. U had hem ook in een keer nat kunnen opplakken en tegen plakken, maar zou de klant de kaart op staal (blik) geplakt willen hebben dan gaat de natte methode niet (op staal als magneet bord).