Het meten

Het meten
We maken verschil in het meten bij de volgende dingen: olieverfdoek op spieraam en al het andere.

Bijvoorbeeld: we hebben een olieverf op spieraam van het formaat 502×605 mm en we willen een lijst gebruiken met een sponningbreedte van 10 mm dan wordt de maat max. 502 + 10 = 512 x 605 + 10 = 615 mm. Deze 10 mm is bijgeteld om de mogelijkheid te hebben het doek later verder uit te kunnen spieën (te spannen) en om het niet zuiver haaks zijn op te vangen, om zoveel mogelijk van het beeld te laten zien.
Normaal telt men tenminste 7 mm bij de maat van het doek – maximaal 1 x de sponningbreedte.

Hoe meten we een doek op spieraam?
We meten altijd op de hoeken, dus daar waar de inslagen zitten. Verder meten we de diagonalen, hiermee kunt u controleren of het raam haaks is. U meet nooit één zijde van het schilderij, maar alle vier de zijden. Dit ter controle, het wil namelijk maar al te vaak gebeuren dat er grote verschillen voorkomen. In zo’n geval moet men overwegen om het doek opnieuw op te spannen. Dit kost tijd en dus geld. De sponning uitsteken zodat het alsnog past of de maat indien mogelijk dusdanig middelen dat het binnen de bestaande sponning past, is de goedkoopste oplossing, maar niet altijd mogelijk.

Bij panelen (schilderingen op hout of op koper) is het wel eens noodzakelijk dat we uitgaan van een dagmaat. In dat geval neemt u de dagmaat, eventueel de dagmaat + 2x de sponningbreedte = sponningmaat.
Bijvoorbeeld. Men heeft een paneel met een dagmaat van 100×200 mm en een sponningbreedte van 12 mm de sponningmaat is dan:
100 x 200 mm
24 24 mm
———————
124 x 224 mm

Van de sponningmaat gaan de meeste machines uit. Kunt u op uw machine ook de dagmaat instellen dan is dit handiger als het omrekenen. In alle andere gevallen neemt u de glasmaat en telt maximaal 2 mm erbij, dus 500×600 mm wordt 502×602 mm. Dit is om glas, karton en dergelijke soepel in de sponning te laten glijden zodat alle materialen kunnen uitzetten en krimpen. Uw karton kan uitzetten en uw lijst kan krimpen. Indien u formaten inlijst van boven de 1000 x 2000 mm, kan het wenselijk zijn iets meer ruimte te houden. Bij kleine formaten met zeer smalle lijsten is het vaak noodzakelijk er maximaal 1 mm bij te tellen, dit omdat de sponning maar 2 mm is.

Advies 1:
neem de maat van het in te lijsten object, maak nu de lijst. Is de Iijst gereed, maak dan de materialen pas die erin moeten.

Advies 2:
Maak een werkbon met daarop de maat van het in te Iijsten object. Stel uw zaag- of hakmachine zo af dat er vanzelf 2 mm bijgeteld wordt. U kunt beter aan deze afstelling een halve dag besteden dan het risico nemen van foutieve lijsten. Dat kost niet alleen tijd en geld, maar meestal ook materiaal.

Tip
Zit er een deukje in de lijst, neem een klein stukje spons, maak het nat en houd het nat en leg dit op het deukje. Over het algemeen zal het voldoende zwellen.
Heeft u een deuk of beschadiging, dan kunt u deze beter repareren door het inbranden van schellak, dit is te verkrijgen in veel kleuren.

Zwarte Iijsten waarvan u toch nog een wit naadje op het verstek ziet, kunt u het beste zwart maken met Oost-lndische inkt, natuurlijk niet bij lichte lijsten.

Was en andere vulmaterialen zijn middelen die u niet nodig hoeft te hebben. Gebruik ze zo weinig mogelijk, het zijn zeker geen wondermiddelen.